KONU ANLATIMI SOSYAL BİLGİLER

6.SINIF İNSANLAR, YERLER ve ÇEVRELER

İnsanlar, Yerler ve Çevreler Konu Anlatımında Öğreneceğimiz Konular ;

-Paralel ve Meridyen nedir, özellikleri 

-Coğrafi Konum (Matematik ve Özel Konum) ve Sonuçları

-Türkiye’nin Jeopolitik konumu ve sonuçları

-Kıta ve Okyanuslar

-Yeryüzü şekilleri 

-Türkiye’nin iklimleri ve İklim tiplerini etkileyen faktörler 

-Beşeri Coğrafya

-Dünyada Bazı İklimler  

Paralel

Ekvatora bir derecelik açılarla çizilen yatay hayali çizgilere paralel denir.

Özellikleri

  • Başlangıç paraleli ekvatordur. 0 derece olarak kabul edilir.
  • Ekvator en büyük paralel dairesidir.
  • Ekvator kutup noktalarına eşit uzaklıktadır.
  • İki paralel arası mesafe 111 km’dir ve her paralel arası mesafe birbirine eşittir.
  • Paralellerin boyları dünyanın şeklinden dolayı kutuplara gidildikçe küçülür.
  • Kutuplarda nokta şeklinde olur.

Meridyen

Bir kutup noktasından başlayarak diğer kutup noktasında biten ekvatorları dik kesen yaylara meridyen denir.

Özellikleri

  • Başlangıç meridyeni Londra’nın Greenwich gözlemevinden geçer.
  • Başlangıç meridyeninin 180 doğusunda 180 batısında olmak üzere toplam 360 tane meridyen yayı vardır.
  • Meridyenler arası uzaklık eşittir.
  • Meridyenler yarım daire şeklindedir.
  • Meridyenler arası mesafe ekvatorda 111 km’dir.
  • Meridyenler arası mesafe kutuplara gidildikçe daralır.
  • İki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakikadır.
  • Aynı meridyen üzerinde tüm noktaların yerel saati aynıdır.
Coğrafi Konum

Herhangi bir yerin dünya üzerinde kapladığı alana coğrafi konum denir.

2 çeşit coğrafi konum vardır.

-Matematik Konum – Özel Konum

  1. Matematik Konum

– Bir noktanın ekvator ve başlangıç meridyenine olan uzaklığına matematik konum denir. Diğer ismi ile mutlak konumda denir.

  1. Özel Konum

– Bir yerin denizlere, okyanuslara, kıtalara, ekonomik faaliyet bölgelerine, komşu ülkelere ve yeryüzü şekillerine göre olan konumuna özel konum denir. Diğer ismi ile göreceli konum da denir.

Türkiye’nin Coğrafi Konumunun Sonuçları

  • Ekvatoru kuzey tarafındadır yani kuzey yarımkürededir.
  • Başlangıç meridyeninin doğusundadır.
  • Orta kuşakta yer alır.
  • Dört mevsim belirgin yaşanır.
  • Kuzeyi ile güneyi arasındaki meridyen farkı 6, doğusu ile batısı arasında 19 meridyen farkı vardır.
  • 36-42 derece kuzey paralelleri ile 26-45 derece doğu meridyenleri arasında yer alır.

Jeopolitik Konum

Bir noktanın matematik ve özel konumunun ülkeler arasındaki siyasi ilişkilere yansımasına denir.

Türkiye’nin Jeopolitik Konumunun Sonuçları

  • Üç tarafı denizlerle çevrilir.
  • Zengin doğal kaynaklara sahiptir.
  • Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadoğu üçgeninin merkezinde yer almaktadır.
  • Asya ve Avrupa kıtaları arasında köprü durumundadır.
  • İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahiptir.
  • Avrupa ülkeleriyle Ortadoğu’daki zengin petrol ülkeleri arasında bulunur.
  • Yükseklik fazladır.

Kıta

Etrafı denizlerle ve okyanuslarla çevrili büyük kara parçasına kıta denir.

Kıtalar

  • Asya
  • Afrika
  • Kuzey Amerika
  • Güney Amerika
  • Antarktika
  • Avrupa
  • Avustralya

Okyanus

Kıtalar tarafından birbirinden ayrılan büyük su kütlelerine denir.

Okyanuslar

  • Büyük Okyanus
  • Atlas Okyanusu
  • Hint Okyanusu
Yeryüzü Şekilleri

 

Dağ

Çevresine göre yüksekte kalan eğimli yamaçları olan yeryüzü şekillerine dağ denir.

Akarsu

Yeryüzünde bir eğim boyunca devamlı veya zaman zaman akan sulara akarsu denir.

Ova

 Çevresine göre alçakta kalan geniş düzlüklere ova denir.

Vadi

 Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturduğu uzun oluklara vadi denir.

Plato

 Akarsular tarafından yarılmış yüksek ve geniş düzlüklere plato denir.

Burun

Kara parçalarının denizin içine doğru uzanmış bölümlerine burun denir.

Boğaz

 iki denizi birbirine bağlayan dar su geçitlerine boğaz denir.

Doruk

 Dağların en yüksek yerlerine doruk(Zirve) denir.

Yarımada

Üç tarafı sularla çevrili kara parçasına yarımada denir.

Ada

 Dört tarafı sularla çevrili kara parçasına ada denir.

Göl

 Karalar üstünde dört tarafı kapalı su birikintisine göl denir.

UYARI!!!Dağlar Ege Bölgesi’nde kıyıya dik uzanırken, Akdeniz ve Karadeniz Bölgesi’nde kıyıya paralel uzanır.

İklimin Tipleri Etkileyen Etmenler

Ekvatora Uzaklık: Ekvatora olan uzaklık arttıkça sıcaklık azalır.

Türkiye kutuplara göre, ekvatora daha yakındır. Bu sebeple ılıman iklim kuşağında yer alır.

Dağların Uzanışı: Dağların dik uzanışı veya paralel uzanışı iklimi etkiler. Ege Bölgesi’nde dağlar kıyıya dik uzandığı için iklim iç bölgelere kadar ulaşabilir. Akdeniz ve Karadeniz Bölgesi’nde dağlar kıyıya paralel uzandığından dolayı iklim iç kesimlere kadar ulaşamaz.

Karasallık: Karalar erken soğur, erken ısınır. Denizler geç ısınır, geç soğur. Bu yüzden kıyı kesimler ılık olurlar.

Yükselti: Sıcaklık her 200 metrede 1 derece düşer.

Bakı: Dağların güneş ışınlarına göre durumuna bakı denir. Dağların güney yamaçları kuzey yamaçlara göre daha sıcak olurlar.

Rüzgarlar: Rüzgarlar geldikleri yerin sıcaklıklarını taşırlar. Sıcak yerlerden gelen rüzgarlar bulundukları yerlerin sıcaklığını arttırır.

Türkiye’nin İklimleri

Karadeniz İklimi

  • Karadeniz kıyısı boyunca görülür.
  • Yazları serin, kışları ılıktır.
  • Bitki örtüsü ormandır.
  • Dört mevsim yağış alır.
  • En fazla yağışı sonbaharda alır.

Akdeniz İklimi

  • Akdeniz, Ege ve Marmara Bölgelerinde ve çevresinde görülür.
  • Yazları sıcak ve kuraktır. Kışları ılık ve yağışlı geçer.
  • En fazla yağış kış aylarında görülür.
  • Kışın don olayı görülmez.
  • Bitki örtüsü makidir.
  • Seracılık yaygın yapılır.

Karasal İklim

  • İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri’nde görülür.
  • Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır.
  • İlkbahar en çok yağış alınan mevsimdir.
  • Ülkemizde en yaygın görülen iklim tipidir.
  • Bitki örtüsü bozkırdır.
Beşeri Coğrafya
  • İnsanların yeryüzünde yaptıkları değişimleri inceleyen bilim dalına beşeri coğrafya denir.

                        Nüfus Dağılım Haritası

                      

                                  Türkiye Tarım ve Hayvancılık Dağılım Haritası

                              Türkiye Maden Dağılışı Haritası

Dünyada Bulunan Bazı İklimler

  1. Çöl İklimi

  • Gündüz çok sıcak, gece çok soğuktur.
  • Çadırlarda ve göçebe yaşam tarzı vardır.
  • Su olmadığı için hayvancılık yapılır.
  • Ulaşım develerle sağlanır.
  1. Kutup İklimi

  • Kutuplarda görülür.
  • Yaz, kış çok soğuktur.
  • Soğuktan korunmak için kalın elbiseler giyilir.
  • Evler buzdan yapılmıştır.
  • Ulaşım kızakların çektiği köpeklerle sağlanır.
  • Geçim kaynağı avcılık ve balıkçılıktır.
  1. Ekvator İklimi

  • Yaz, kış çok sıcaktır.
  • Kış ayları yaşanmaz.
  • Düzenli yağış vardır.
  • Orman ürünleri ve balıkçılık geçim kaynağıdır.
  1. Muson İklimi

  • Ekvator ve dönenceler arasında görülür.
  • Yazlar bol yağışlı, kışlar kuraktır.
  • Sel baskınları çok yaşanır.
  • Tarım ve özellikle pirinç üretimi yapılır.
  1. Akdeniz İklimi

  • Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır.
  • Genellikle yağmur şeklinde yağışlar görülür.
  • En fazla kış mevsiminde yağışlar düşer.
  • Don olayı nadiren gerçekleşir.
  • Doğal bitki örtüsü makidir.

One Reply to “6.SINIF İNSANLAR, YERLER ve ÇEVRELER

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir