KONU ANLATIMI TÜRKÇE

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM

Edat Bağlaç Ünlem Konu Anlatımı İçerisinde Öğreneceklerimiz ; 

  • Edat (İlgeç) nedir
  • Edat çeşitleri
  • Bağlaç nedir 
  • Bağlaç Çeşitleri 
  • Ünlem nedir, nerelerde kullanılır
Edat (İlgeç)

Tek başına anlamı olmayan cümle içerisinde anlam kazanan sözcüklere edat (ilgeç) denir.

Örnekler;

-gibi — çiçek gibi kızdı

-göre — bana göre bu soru yanlış

-kadar — onun kadar tatlı dilli bir çocuk daha yoktur.

NOT: Başlıca edatlar şunlardır; ‘ile, gibi, göre, içi, ancak, üzere, yalnız, değil, -e doğru, karşı, başka’ gibi kelimelerdir.

NOT : ‘ile’ sözcüğü hem edat hem bağlaç olarak kullanılabilir edat olması için ‘ile’ kelimesinin yerine ‘ve’ sözcüğünü getirdiğinizde anlamsız olması gerekir. Anlamlı olursa bağlaç olur.

Annem uçak ile Ankara’ya gitti. — edat

Dün pantolon ile gömlek aldım —  bağlaç

İçin

Sadece edat olarak kullanılır.

Örnekler;

-Maça gitmek için annesinden izin almalıydı.

Baloya davet edilmediği için üzüldüğünü anlatıyordu.

Vatan için canımız feda.

Kadar

Sadece edat olarak kullanılır.

Örnekler ; 

Keki benim kadar güzel yapamamış.

Çarşıya kadar yürüyerek gitti.

Paran kadar konuş.

Üzere

Sadece edat olarak kullanılır.

Örnekler;

Yaylaya gitmek üzere yola koyulduk.

Yağmur yağmak üzere.

Valizimi vermek üzere alabilirsin.

Yalnız

Hem edat hem bağlaç olarak kullanılır.

NOT : Yalnız sözcüğünün yerine ‘sadece’ kelimesi getirildiğinde anlamlıysa     -edat- , anlamsızsa -bağlaç- olur. Yalnız sözcüğünün yerine ‘ama,fakat’ sözcükleri getirildiğinde de bağlaç olur.

Örnekler;

Bu deneme de yalnız Türkçe soruları kolaydı. — edat

Beni yalnız sen anlıyorsun. — edat

Dersine çalışıyor yalnız tekrar etmiyor. — edat

NOT : Yalnız sözcüğü edat ve bağlaç dışında sıfat, zarf, isim, olarakda kullanılır.

Örnekler;

Tepedeki evde yalnız yaşayan adam sessizliği seviyormuş. — sıfat

Bu yalnız çocuğun hiç arabası yokmuş. — sıfat

Geç saatte dışarı yalnız çıkmayın. — zarf

Ancak

Hem edat hem bağlaç olarak kullanılabilir.

NOT :Ancak sözcüğünün yerine ‘sadece,tek’ kelimelerini getirdiğimizde cümle anlamlı oluyorsa edattır. Ancak kelimesinin yerine ‘ama, fakat’ anlamlıysa bağlaçtır.

Duvarı ancak bu fırçayla boyayabilirsin.  edat

Odamda ders çalışabilirsin ancak dağınık bırakma.— bağlaç

Bu işin üstesinden ancak sen gelebilirsin. — edat

Bu sorunun çözümünü ancak ondan öğrenebiliriz. — edat

Değil

Sadece edat olarak kullanılır. Olumsuzluk edat edatı olarak kullanılır. Geldiği cümleye olumsuzluk anlamı katar.

Örnekler;

Bugünlerde hiç mutlu değilim. — edat

Yaşananlardan ben sorumlu değilim —  edat

NOT : Fiil cümlelerin olumsuzunu yaparken -ma -me -mez-maz olumsuzluk ekleri kullanılır. İsim cümlelerinin olumsuzunu yaparken değil, kelimesi kullanılır.

Örnekler;

Onlar evdeler. — olumlu

Onlar evde değiller. — olumsuz

Anlattıklarımı iyi dinledi. — olumlu

Anlattıklarımı iyi dinlemedi. — olumsuz

-e doğru

Sadece edat olarak kullanılır.

Örnekler;

Kardeşiyle okula doğru gitti. — edat

Ona doğru yürümeye başladı. — edat

Sabaha doğru geldi eve. —  edat

Karşı

Sadece edat olarak kullanılır.

Örnekler;

Boğaza karşı oturup kahve içtik. — edat

Sabaha karşı yola çıktık. — edat

Ailemize karşı sorumluluklarımızı bilmeliyiz. — edat

NOT : Karşı kelimesi isim ve sıfat olarak kullanılabilir. Bu sözcükleri edat ile karıştırmamalıyız.

Örnek;

Onlar karşı mahallede oturuyorlar. — sıfat

Başka

Sadece edat olarak kullanılır.

Senden başka herkes sinemaya gitti. — edat

Ali’den başka kimse sınıfta değildi. — edat

NOT: Başka sözcüğü sıfat,zamir ve zarf olarak kullanılır.

Bunu başka kişi yaptı.

Başkası bunu yapamaz.

Evde neden başka konuşuyorsun.

Diye

Sadece edat olarak kullanılır.

Örnekler;

Onu üzmeyeyim diye anlatmadım.

Bende geleceğim diye tutturdu.

NOT : Doğru sözcüğü sıfat ve zarf olarak da kullanılabilir.

-Doğru insan her halinden belli olur.

-Doğru cevap hangisi çıktı.

-Soruyu doğru cevapladı.

NOT : Soru anlamı katan ‘mı, mi, mu, mü’ soru edatı olarak kullanılır.

Örnekler;

Eve gitti mi?

Kardeşim mi düştü?

Bizimle misin?

                                               BAĞLAÇ

Tek başına anlamı olmayan cümle içinde anlam kazanan, kelimeleri veya cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir.

Başlıca bağlaçlar şunlardır;

İle, ve, veya, ya da, yalnız, ancak, ama, fakat, lakin, oysa, çünkü, zira, ise, ki, de, ne……ne, hem……hem, ya…..ya

İle

Hem edat hem bağlaç olarak kullanılır.

İle kelimesi yerine ve kelimesi getirilirse ve anlamlı olmazsa edat olur.

Örnekler;

Kedi ile fare koşturuyorlardı kedi ve fare koşturuyorlardı —  bağlaç

Otobüsle dünyanın öbür ucuna kadar gidebilir. — edat

Ve

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Annem ve babam pazara gittiler. — bağlaç

Bu resimleri kardeşim ve ben yaptık. — bağlaç

Veya(ya da)

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Yazılısını bitiren kitap okusun ya da test çözmeye başlasın.—bağlaç

Oraya gitmedi ya da bize gittiğini söylemedi. —- bağlaç

Yalnız (Ancak)

Hem edat hem bağlaç olarak kullanılır.

NOT : Yalnız ve ancak sözcükleri sadece anlamında ise edat: ‘ama, fakat’ anlamında kullanılırsa bağlaç olur.

Örnekler; 

Konuya iyi konuştu ancak sınavda yapamadı. —  bağlaç

Ona yalnız sen yardım edebilirsin. — edat

Ama – Fakat- Lakin -Oysaki

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Eda şurup içti ama faydasını göremedi. — bağlaç

Seninle alışverişe gelirim fakat sonrasında yemek ısmarlarsan. —bağlaç

Ödevini yaptı lakin evde unuttu. — bağlaç

NOT: Ama bağlacı pekiştirme anlamı da katabilir.

Örnek;

Anneciğin seni çok ama çok seviyor.

Çünkü, Zira

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Çok üşüyorum çünkü kazağımı evde bıraktım.

Sizinle parka giderim zira öncelikle yapmam gereken ödevlerim var.

İse

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Filmi ben beğendim, baban ise beğenmedi. — bağlaç

Hava çok soğuk sen ise terliyorsun. — bağlaç

Ki

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Baktım ki herkes oraya koşuyor. — bağlaç

Yozgat ki çok şirin bir şehirdir. — bağlaç

Elimden tut ki kaybolmayayım. —  bağlaç

De

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Gitmem de gitmem diye tutturdu. — bağlaç

Naime de bizimle gelecek. — bağlaç

Gel de çık bu işin içinden. — bağlaç

Ne…..Ne

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Ne soğanı ne sarımsağı severim. — bağlaç

Ne arıyor ne soruyor hayırsız. — bağlaç

Ne gelen var ne giden var. — bağlaç

Ya…Ya

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Örnekler;

Ya bu deveyi güdersin ya bu diyardan gidersin. — bağlaç

Ya ödevini yaparsın ya sonucuna katlanırsın. — bağlaç

Hem….Hem

Sadece bağlaç olarak kullanılır.

Hem suçlu hem güçlü. — bağlaç

Üniversitedeyken hem okumuş hem çalışmış. — bağlaç

Ünlem

Acıma, sevinç, heyecan, korku, şaşırma, öfke, bıkma, beğenme, beğenmeme, özlem, endişe, alay etme, küçümseme, gibi duyguları anlatan sözcüklerden sonra kullanılır.

Örnekler;

Vah vah! çok kan kaybetmiş zavallı. (acıma)

Hey gidi günler hey! şimdi genç olacaktım ki… (özlem)

Of! çok canım sıkıldı. (bıkma)

Aferin! hemen çözdün soruyu. (beğenme)

  • Seslenme bildiren sözcüklerden veya sözcük gruplarından sonra da ünlem kullanılır.

Örnekler;

İmdat! hırsız var.

Ey Türk gençliği!

Hey! nereye gidiyorsun?

 

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM ALIŞTIRMA ÖRNEKLERİ İÇİN TIKLAYINIZ.

                                           

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir